ذبيح الله صفا
875
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
امين بليانى است . كتاب مذكور چنان كه « فريتز ماير » نقل كرده چنين آغاز مىشود : « . . . فهذه سيرة شيخ الاسلام . . . امين الحقّ و الدّين محمد بن . . . زين الدين على بن . . . ضياء الدين مسعود البليانى . . . ثمّ يقول مؤلّف هذه السّيرة . . . محمود بن عثمان . . . اين كتاب انتخابى است از كتاب جواهر الامينيّة . . . و نام اين كتاب نهاده شد بخير مفتاح - الهدايت و مصباح العنايت . . . » « 1 » كتاب مفتاح الهدايه در پانزده فصل است 1 ) در تولد 2 ) درس قرآن 3 ) زندگى 3 ) سلسله و تلقين ذكر 5 ) شجرهء خرقه 6 ) توبه دادن 7 ) مبانى و اصول تربيت 8 ) فضائل 9 ) وقايع شيوخ صوفيه 10 ) فوائد و نصايح 11 ) حكايات و احاديث 12 ) سؤال و جواب 13 ) آگاهى امين الدّين و ارتباط او با روح شيخ و عماراتى كه بدستور او برپا كرده است 14 ) مرگ 15 ) آثار پس از مرگ « 1 » . از همين كتاب مفتاح الهدايه معلوم مىشود كه شيخ الاسلام امين الدّين كتابى داشته است بنام « بداية الذاكرين » كه طبعا حاوى دستورها و تعليماتى براى سالكان طريقت بوده است . شيخ امين الدين از تاريخ وفات عمّش يعنى از سال 683 ( يا 686 ) تا سال 745 كه تاريخ وفات اوست در كازرون خليفه و جانشين شيخ مرشد ابو اسحق كازرونى بود و تعليمات او را اجرا مىكرد و در پيروى از « شيخ مرشد » مبالغه داشت و حتى در ابنيه و آثارى كه مانند « سقايه » و « مسجد » در كازرون بنام شيخ مرشد احداث كرد سنّتهايى را كه تصوّر مىرفت از شيخ مرشد است به كار مىبست و محمود بن عثمان شرحى مستوفى درين باب آورده است « 2 » . سقايه كه هنوز باقى است حوضى است بزرگ و مدوّر كه ابزار و لوازم آن از فروش آلات زرينهء مادر امين الدّين بليانى فراهم شد و امين الدّين در بناء آن و همچنين در بناء مسجد از كار مريدان خود استفاده مىكرد ولى تمام اراضى مربوط
--> ( 1 ) - از ترجمة مقدمهء فريتز ماير كه در آغاز فردوس المرشديه طبع تهران نقل شده است صفحهء شش ( 2 ) - فردوس المرشديه ص 194 - 196